Analizujemy budżet!

Wybór miast podobnych do Kalisza dla celów analiz porównawczych w projekcie Liczy się miasto

Podczas próby analizy i zrozumienia budżetu natkniemy się na trudność w uświadomieniu sobie i odniesieniu do rzeczywistości wielkich liczb, z jakimi mamy do czynienia. Różnica pomiędzy 10 a 100 milionami jest przecież bardzo istotna, natomiast dla osób, które na co dzień nie posługują się takim kwotami będzie to zbyt abstrakcyjne, żeby dobrze tą różnicę zrozumieć. Potrzebne są nam punkty odniesienia. Dlatego postanowiliśmy podjąć próbę porównania analizowanych przez nas w projekcie Liczy się miasto obszarów z podobnymi w innych miastach. Żeby te porównania miały sens, miasta muszą być do siebie względnie podobne.

Podobieństwo miast to zagadnienie złożone i możliwe do analizowania na bardzo wielu płaszczyznach. W zależności od potrzeb można skupiać się na podobieństwach w strukturze społecznej, gospodarczej, położeniu geograficznym. Precyzyjne określenie podobieństw i różnic to zadanie na pracę dla zespołu specjalistów. Z drugiej strony wszyscy mamy pewne intuicje w tym zakresie. Mając wiedzę wynikającą z bezpośrednich obserwacji, mediów, internetu wydaje nam się, że pewne miasta są bardziej podobne do naszego niż inne. Te intuicje mają oparcie w rzeczywistości, są jednak wycinkowe i trudne do zweryfikowania. Postanowiliśmy tą naszą popularną wiedzę uporządkować i ująć w określone ramy. W ten sposób wypracowaliśmy metodę, która nie jest idealna i ścisła, ale pozwala prześledzić i ewentualnie zakwestionować nasze decyzje. Spełnia więc minimalny warunek intersubiektywności. Poniżej wyjaśniamy przyczyny ocen poszczególnych kryteriów. Ponieważ nadal będzie w tych ocenach duża doza subiektywności, zdajemy sobie sprawę z ułomności tej metody. Będziemy natomiast wdzięczni za każdą konstruktywną krytykę, która odniesie się w merytoryczny sposób czy to do doboru kryteriów czy do dokonanych przez nas ocen. Praca poniższa będzie w pewnym stopniu interaktywna i podatna na Państwa argumenty.

Na liście miast które braliśmy pod uwagę znalazły się 24 miasta, zbliżone wielkością do Kalisza. Po dokonaniu wstępnej oceny do ostatecznej analizy zakwalifikowało się ich 16. Uzasadnienia wykluczeń znajdują się w omówieniach poniżej. Ocenę podejmowaliśmy na podstawie dostępnych powszechnie danych, np.: Urzędu Statystycznego: Statystyczne Vademecum Samorządowca, Bank Danych Lokalnych, Wikipedii, stron internetowych miast, innych źródeł internetowych np. rozmieszczenie garnizonów wojskowych.

Przyjęliśmy 10 kryteriów oceny, kryteriom tym przypisaliśmy wagi od 1 (najmniejsza waga) do 4 (największa waga). Ocena poszczególnych miast polegała na przypisaniu wartości odpowiadającej spełnieniu bądź niespełnieniu danego kryterium: 1 – spełnia, 0 – nie spełnia. Ocena podobieństwa miasta powstała na skutek zsumowania iloczynów wagi i wartości liczbowej oceny danego kryterium. Poniżej omówione zostaną poszczególne kryteria i podane zostanie uzasadnienie przypisania wagi wraz z przykładami oceny niektórych miast. Staraliśmy się, aby kryteria były od siebie w miarę możliwości niezależne, żeby nie było prostej zależności skutkowo-przyczynowej. Na głębszym poziomie z pewnością te zależności można odnaleźć (położenie i dominująca funkcja czy uprzywilejowanie komunikacyjne a obecność ponadlokalnych instytucji), jednak wydaje nam się, że nie ma tutaj sytuacji prostego powtórzenia kryterium i że każde z nich z osobna przedstawia pewną wartość poznawczą. Kalisz naszym zdaniem spełnia je wszystkie.

Ryc. 1. Kryteria oceny miast wraz z przypisanymi wagami

Lp. Kryterium Waga
1 Miasto historyczne 1
2 Miasto na prawach powiatu 1
3 Ilość mieszkańców +/- 10% w stosunku do Kalisza 3
4 Byłe miasto wojewódzkie 1
5 Brak dominującego przemysłu 4
6 Brak dominującej funkcji (np. turystycznej) 2
7 Nie uprzywilejowane komunikacyjnie (bez autostrady, lotniska pasażerskiego) 2
8 Nie specyficzne położenie (przy granicy, nad morzem, obok metropolii itp.) 2
9 Brak ponadregionalnych instytucji, urzędów, jednostek wojskowych itp. 1
10 Nie na terenie tzw. ziem odzyskanych (w Polsce od 1945) 1

Punktacja i wybór miast do porównania

Pełna tabela z oceną kryteriów znajduje się w załączniku do tego opracowania. Poniżej prezentujemy zestawienie łącznej ilości punktów uzyskanych przez poszczególne miasta uporządkowane malejąco wg ilości punktów. Im większa ilość punktów tym bardziej miasto uznajemy za podobne do Kalisza zgodnie z przyjętą metodą porównywania. Cztery miasta uzyskały po 14 punktów: Włocławek, Grudziądz, Koszalin i Słupsk. Te cztery miasta będą porównywane do Kalisza w kolejnych analizach budżetu w ramach projektu Liczy się miasto.

Ryc. 3. Podsumowanie punktacji

Miasto Ilość punktów
Włocławek 14
Grudziądz 14
Koszalin 14
Słupsk 14
Nowy Sącz 13
Tarnów 11
Gorzów Wlkp. 11
Płock 11
Legnica 10
Jelenia Góra 10
Zielona Góra 9
Jaworzno 9
Elbląg 9
Konin 9
Wałbrzych 8
Opole 8

Podstawowe dane statystyczne miast wybranych do porównania

W tabeli poniżej przedstawiono podstawowe statystyki dla Kalisza i miast, które wybraliśmy do porównania w dalszych analizach budżetu. Dane pochodzą ze Statystycznego Vademecum Samorządowca na rok 2014 publikowanego przez Główny Urząd Statystyczny.

Statystyka (rok 2013) Kalisz Grudziądz Koszalin Słupsk Włocławek
 Powierzchnia w km2 69 58 98 43 84
Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 1 498 1 691 1 110 2 177 1 362
 Ludność 103 997 97 676 109 170 93 936 114 885
Dochody ogółem budżetu miasta na 1 mieszkańca w zł 4 433 4 826 4 077 4 435 5 213
Wydatki ogółem budżetu miasta na 1 mieszkańca w zł 4 184 4 639 4 222 4 391 5 156
 Turystyczne obiekty noclegowe 10 11 16 12 9
Samochody osobowe zarejestrowane na 1000 ludności 538 377 418 428 423
Stopa bezrobocia rejestrowanego 8,3 20,9 12,1 12,2 20,3
Zgony niemowląt na 1000 urodzeń żywych 4,4 2,3 3,5 5,2 2,2

 

 

Źródła informacji:

Mikołaj Pancewicz

Cały tekst dostępny będzie w raporcie podsumowującym projekt Liczy się miasto. Społeczna analiza budżetu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>