Liczy się miasto – Społeczna analiza budżetu

Społeczna analiza budżetu miasta to narzędzie partycypacji, służące mieszkańcom i samorządom. Przekładamy niezrozumiałą formę budżetu na treści przyjazne kaliszankom i kaliszanom, pytamy o ich potrzeby. W procesie bierze udział Miasto Kalisz oraz kaliszanie zapraszani do wspólnej debaty o mieście. Celem projektu jest zwiększenie wiedzy mieszkańców na temat budżetu, zwiększenie przejrzystości danych publicznych i dostępu do informacji publicznej, wzmocnienie merytorycznego dialogu między samorządem a mieszkańcami oraz rozwój ich kompetencji jako partnerów współdecydujących o swoim mieście.

Społeczna analiza budżetu miasta przekłada fachowy język finansów publicznych na zrozumiałe dla przeciętnego mieszkańca treści. „Przetłumaczenie” budżetu ma służyć zwiększeniu wiedzy na jego temat wśród mieszkańców i rozpoczęciu partnerskiej dyskusji o budżecie między mieszkańcami a władzami samorządowymi.

Trochę o aktywności kaliszanek i kaliszan

Według raportu z badań dla ROPS w Poznaniu, pt. „Kondycja społeczno-ekonomiczna powiatów wielkopolskich” z grudnia 2012 r. tylko 18% mieszkańców miasta Kalisza uważa, że ich władze konsultują się z mieszkańcami w ważnych sprawach. Może to wpływać na niskie poczuciem sprawstwa kaliszan (tylko 15% uważa, że ma wpływ na sytuację społecznopolityczną) i brak zaangażowania w działania na rzecz społeczności lokalnych (26% zadeklarowało swoją aktywność obywatelską). Badania pokazują również, że 26% kaliszan w 2011 roku angażowało się w działania na rzecz społeczności lokalnej lub/i brało udział w inicjatywie sąsiedzkiej. Autorzy raportu stawiają tezę, że badanych czeka jeszcze dużo pracy w zakresie budowy społeczeństwa obywatelskiego praktykującego solidaryzm społeczny.

Z drugiej strony badania wskazują na widoczny potencjał obywatelski; 78% mieszkańców miasta deklaruje, że czują się mocno związani z regionem. Ponadto, niewiele mniejszy odsetek (75%) deklaruje, że tradycja, historia i kultura ich regionu są dla nich bardzo ważne, ważne lub dość ważne. 96% ufa znajomym i przyjaciołom, a 75% sąsiadom. Zaufanie do przedstawicieli władz samorządowych gminy, powiatu, miasta deklaruje 34% badanych, a do NGO 41%. Jak wskazuje raport konieczne jest budowanie zaufania między pomiędzy obywatelami i państwem m.in. poprzez: poprawę jakości świadczonych usług czy rozbudowę i poprawę jakości systemu konsultacji obywatelskich.

Co planujemy?

  1. Analiza budżetu to kontynuacja podjętej w programie pilotażowym analizy, która zostanie poszerzona o nowe, nieanalizowane do tej pory działy budżetu, takie jak: analiza wydatków i przychodów miasta (m. in. wpływy z budżetu państwa, z podatków, udział środków z funduszy unijnych w budżecie), analiza przychodów i wydatków wybranych spółek miejskich. Wsparcia merytorycznego przy pracy nad analizą danych budżetowych będzie udzielał Partner projektu – Miasto Kalisz. Wyniki uzyskanej analizy zostaną udostępnione na wolnej licencji oraz zostanie opracowany raport podsumowujący pracę nad analizą budżetu.
  2. Badania jakościowe będą dotyczyć poziomu i jakości komunikacji pomiędzy samorządem a kaliszanami, wskażą na przeszkody komunikacyjne, jeżeli takie występują. Badanie umożliwi rozpoznane oczekiwań i potrzeb obu stron w zakresie edukacji do partycypacji i będzie punktem wyjścia do późniejszych działań w projekcie, czyli procesu szczegółowego programowania współpracy z mieszkańcami i samorządem.
  3. Spotkania z mieszkańcami. Program spotkań zostanie ułożony w taki sposób, aby przybliżyć uczestnikom m.in. zasady działania budżetu miejskiego, narzędzi partycypacji i angażowania mieszkańców w sprawy miasta, przejrzystej komunikacji między mieszkańcami a urzędem. Szczegółowy program zostanie opracowany w oparciu o wyniki badań i wyrażone w nim oczekiwania mieszkańców.
  4. Szkolenie dla przedstawicieli organizacji pozarządowych upowszechniające społeczną analizę budżetu – uczestnicy zdobędą wiedzę potrzebną im do przeprowadzenia społecznej analizy budżetu w swoich miastach. Szkolenie poruszać będzie m.in. następujące tematy: otwartość i transparentność danych, dostęp do informacji publicznej, struktury budżetu, tworzenia infografik, sposoby zaangażowania mieszkańców i władz lokalnych w działania projektu, praktyczne informacje ułatwiające promocję i czytelną strategię komunikacyjną o projekcie i in.

Partnerem projektu jest Miasto Kalisz, które udziela eksperckiego wsparcia w pracy nad analizą danych budżetowych oraz wzmacnia promocję projektu. Odbiorcami „Liczy się miasto” projektu są kaliszanki i kaliszanie, przedstawiciele lokalnych organizacji pozarządowych zainteresowani metodą społecznej analizy budżetu oraz przedstawiciele władz lokalnych.

Pierwsza edycja projektu (2013-2014)

Pierwsza edycja projektu, pt. „Liczy się miasto. Obywatelski Monitoring Budżetu” miała miejsce między czerwcem 2013 r. a wrześniem 2014 r. i obejmowała analizę budżetu dwóch wielkopolskich miast: Kalisza i Konina. Projekt realizowali działacze ruchów miejskich – Kaliskiej Inicjatywy Miejskiej i Akcji Konin wspólnie z przedstawicielami lokalnych społeczności oraz poznańskie stowarzyszenie Jeden Świat. Polscy działacze skorzystali z doświadczeń holenderskiej organizacji Centrum voor Budgetmonitoring en burgerparticipatie, która ideę przywiozła z Brazylii. “Liczy się miasto. Obywatelski monitoring budżetu” był współfinansowany przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.

Ramowy budżet projektu [PDF]

BIP Kaliskiej Inicjatywy Miejskiej

Strona internetowa pierwszej edycji “Liczy się miasto”